Quyết đoán táo bạo

Trong thời gian vài tháng nay, Bến Tre có nhiều cuộc họp chuyên đề nhằm hạn chế sự tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng kinh tế từ bên ngoài, nhưng hệ thống lại thấy rõ một quyết tâm là tỉnh này đang tạo mọi điều kiện để đi lên. Điều đó là đúng, vì có phát triển mới tồn tại. Theo đó, tốc độ tăng trưởng GDP nếu như hiện nay là 9,47%, thì ở giai đoạn 2016 – 2020 là từ 13,9% đến 15,1%, nghĩa là gấp 1,3 lần so toàn vùng ĐBSCL. GDP bình quân đầu người từ khoảng 700 USD hiện nay tăng lên 2.400 đến 2.800 USD vào năm 2020, bằng 1,15 lần so toàn vùng. Hộ nghèo hiện nay là 11%, đến năm 2020 chỉ còn dưới 3% theo tiêu chuẩn mới. Số lao động đến năm 2020 có việc làm vững chắc chiếm 77,5% lao động trong độ tuổi, lao động dự trữ chiếm 5,5% và chỉ còn dưới 1% là lao động chưa có việc làm. Nhìn các chỉ tiêu chủ yếu trong mười năm, mà tăng hơn ba lần thì rõ là táo bạo.

Để đạt được mục tiêu trên, từ đây đến năm 2020, Bến Tre tập trung các nhóm giải pháp chủ yếu như phát triển lực lượng sản xuất kinh doanh, trên cơ sở hoàn chỉnh và phát triển các khu công nghiệp, nhanh chóng đổi mới công nghệ và trang thiết bị, hình thành 4 trung tâm thương mại lớn, phát triển du lịch và dịch vụ và 2 thế mạnh là kinh tế vườn và kinh tế biển; nhanh chóng phát triển đô thị trung tâm; phát triển ổn định vùng ven đô và nông thôn; phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng và công trình công cộng; nâng cao trình độ học vấn, đào tạo lao động; liên tục cải cách hành chính, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, nâng cao năng lực quản lý kinh tế - xã hội, quản lý đô thị; và sau cùng là phải giải quyết tốt các vấn đề an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh xã hội và trật tự trị an trên địa bàn, trong đó có vai trò an ninh quốc phòng cho ven biển vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Cầu Rạch Miễu khánh thành và đưa vào sử dụng

Lợi thế và khó khăn

Lợi thế của Bến Tre là một tỉnh nông nghiệp, đa dạng về tài nguyên đất đai nông nghiệp và biển, có khả năng hình thành các vùng chuyên canh lớn về vườn, biển,… tạo hàng hóa chất lượng cao và tập trung, có khả năng thâm nhập thị trường xuất khẩu và có khả năng cạnh tranh cao. Nông dân có tay nghề cao và đa dạng, có khả năng tiến vào thâm canh. Một lợi thế nữa, tuy là một tỉnh nhỏ của vùng đồng bằng sông Cửu Long, nhưng Bến Tre vẫn còn một nguồn tài nguyên đất đai, sông rạch và biển khá phong phú. Đây là điều kiện thuận lợi để tỉnh phát triển đồng bộ các khu vực kinh tế, xây dựng các khu kinh tế mang tính tiểu vùng. Yếu tố dân số cũng là lợi thế, khá dồi dào về số lượng và chất lượng, năng động, nếu được đào tạo liên tục trong 10 – 15 năm, sẽ là một nguồn nhân lực nồng cốt cho công cuộc phát triển không chỉ trong tỉnh, mà còn cho cả tiểu vùng.

Bến Tre bước vào con đường hội nhập không phải là con số không. Trước hết, nếu tính thời gian từ ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng cho đến nay thôi, phải nói thành tựu nổi bật là “điện, đường, trường, trạm”. Nếu như trước đây Bến Tre chỉ có 3 con đường chạy dọc 3 cù lao, gần như không có đường nông thôn, thì ngày nay, không chỉ có quốc lộ, đường tỉnh, đường huyện mà với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm” hoặc “nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”, đã làm cho đường nông thôn toàn tỉnh nối xã liền xã, ấp liền ấp, xóm liền xóm bằng bê tông nhựa hoặc xi măng thông thoáng với gần 5.000 km. Thậm chí, việc làm đường nông thôn ở Bến Tre đã sản sinh thêm khái niệm mới, đó là “đường vườn”, “đường cồn”, nghĩa là trên cồn có đất ở đâu làm đến đó, trong bờ vườn cũng có đường đi, người dân tự hùn vốn nhau để làm đường, nhỏ thôi, chừng một mét đến một mét rưỡi bề ngang, có nơi trải nhựa nhưng đa phần là bằng xi măng, quanh qua quẹo lại theo bờ vườn.

Lên Châu Thành hay qua Mỏ Cày, Chợ Lách sẽ thấy nhiều con đường thật ngộ nghĩnh nhưng rất đẹp. Cái đẹp không chỉ là con đường rợp bóng bởi vườn cây trĩu quả, mà sâu xa chính là một chủ trương hợp lòng dân và tình làng nghĩa xóm. Cùng với đường nông thôn là cầu khỉ, mà đi vào thơ ca gọi là “cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi” ấy, thì Bến Tre có gần 4.000 cây cầu như vậy, nhưng cũng với phương châm trên, đã bê tông hoá được gần 3.000 cây, còn lại trên dưới 1.000 cây cầu nữa là Bến Tre sẽ xóa hoàn toàn cầu khỉ.

Điện cũng là một thành tựu. Trước giải phóng, Bến Tre chỉ sử dụng nhiệt điện với ba nhà máy đặt ở thị xã Bến Tre, Hương Mỹ và Ba Tri, chủ yếu là phục vụ cho chiến tranh, nay đã có lưới điện quốc gia, điện đã đến từng xóm ấp xa xôi hẻo lánh, với trên 93,07% hộ sử dụng điện và đủ khả năng phục vụ cho hoạt động hai khu công nghiệp Giao Long, An Hiệp cùng với hàng ngàn nhà máy và cơ sở tiểu thủ công nghiệp trong toàn tỉnh. Điện ở Bến Tre còn phục vụ chăn nuôi, tưới tiêu trong trồng trọt và nuôi trồng thủy sản. Hệ thống trường học trên 95% là kiên cố và gần 50% cơ sở đạt chuẩn quốc gia, bảo đảm đủ cho mọi cấp học, từ nhà trẻ cho đến cao đẳng và hiện có trên 10 lớp đại học đang hoạt động ở các trường. Trạm y tế có đều khắp trong các xã, huyện nào cũng có bệnh viện đa khoa, cấp tỉnh có Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu, Bệnh viện Y học Cổ truyền, Bệnh viện đa khoa khu vực cù lao Minh,… Chính từ đó bộ mặt nông thôn khởi sắc rõ rệt, đô thị thị xã sẽ chuyển nhanh lên thành phố trực thuộc tỉnh.

Sản xuất phát triển, đời sống không ngừng tăng lên là một thành tựu của Bến Tre. Bến Tre không còn chỗ nào là hoang hóa. Các vùng đất có nước mặn, ngọt, lợ đều đem lại hiệu quả. Nông nghiệp sản xuất hàng hóa có sự chuyển dịch rõ theo hướng chất lượng, hiệu quả và bền vững. Cây lúa từ thiếu ăn, nay đã có xuất khẩu. Cây dừa mở rộng diện tích, nhiều giống dừa mới, cho năng suất khá và chế biến được nhiều mặt hàng mỹ nghệ đạt giá trị. Cây ăn trái hình thành nhiều vùng chuyên canh với các loại cây có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, măng cụt, nhãn, chôm chôm, bưởi da xanh,… Công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp phát triển mạnh trong những năm gần đây và đang vươn tới vị trí là mũi nhọn thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Toàn tỉnh đang có hai khu công nghiệp Giao Long và An Hiệp đang mở rộng và đang quy hoạch phát triển một số khu công nghiệp mới, cùng với hàng chục làng nghề trên các lĩnh vực, hoạt động đạt hiệu quả, nhằm nâng cao giá trị hàng hóa nông sản và giải quyết lao động tại chỗ. Du lịch và dịch vụ cũng phát triển… Từ đó, đời sống nhân dân nói chung không ngừng được cải thiện, từ thiếu ăn, nay không còn đói, thu nhập bình quân đầu người năm 2008 là 12,55 triệu đồng.

Sau cùng, là hệ thống chính trị không ngừng củng cố và vững mạnh, đạp ứng ngày càng nhiều cho yêu cầu đổi mới. Quốc phòng đủ mạnh, an ninh chính trị được giữ vững. Dân tin Đảng, Đảng với dân là một, trong dân đồng thuận, trên dưới một lòng,… Đó là một thành tựu, đã trở thành truyền thống, mà Bến Tre có được và bằng mọi giá phải giữ gìn.

Tuy nhiên, so với yêu cầu phát triển trong điều kiện hội nhập quốc tế thì Bến Tre đang gặp không ít khó khăn. Đó là tốc độ phát triển 10 năm qua tương đối khá, nhưng chưa ổn định và chưa bền vững; đó là kết cấu hạ tầng kỹ thuật như thủy lợi, cầu, đường, hạ tầng đô thị, bến bãi, điện, nước sạch, thông tin liên lạc,… nhìn chung tuy có quan tâm đầu tư nhưng còn thiếu và yếu. Đó là tiến trình đô thị hóa tại các huyện, thị tuy có nhanh nhưng với quy mô nhỏ và từng bước, vấn đề môi trường đô thị, các biện pháp thường được triển khai chậm và thiếu kiên quyết. Đó là nguồn vốn đầu tư còn mất cân đối giữa nhu cầu và khả năng tích lũy nội bộ. Tỉnh còn thiếu các nhà đầu tư lớn đủ mạnh về vốn, thương hiệu, thị phần… làm đầu mối thu hút vốn, giúp mở rộng thị trường. Môi trường đầu tư tuy đã được cải thiện đáng kể thông qua các cơ chế và chính sách được ban hành, nhưng do nằm trong khuôn khổ chung, nên vẫn chưa đủ hấp dẫn để thu hút mạnh các thành phần kinh tế, các nhà đầu tư, nhất là nước ngoài.

Cơ hội và thách thức

Cơ hội lớn của tỉnh là có vị trí nằm sát vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và là địa bàn trung chuyển giữa các tỉnh ven biển Đông của vùng đồng bằng sông Cửu Long hướng về vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, với mạng lưới giao thông thủy phong phú, thuận lợi. Cầu Rạch Miễu đã đưa vào sử dụng, rồi đây sẽ đến cầu Hàm Luông, Cổ Chiên, thì tuyến lộ quốc gia ven biển hoàn thành, mở ra trục giao thông ven biển, kết nối trực tiếp với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Lúc ấy sẽ tạo điều kiện thuận lợi để Bến Tre thu hút đầu tư, phát huy toàn diện nền kinh tế biển, kinh tế vườn từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, đồng thời trở thành một trung tâm trung chuyển hàng hóa giữa các tỉnh, thành vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và các tỉnh, thành duyên hải vùng đồng bằng sông Cửu Long. Hơn thế nữa, nằm giữa hai vùng kinh tế khu vực Nam bộ trong tương lai (vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và vùng động lực tứ giác Cần Thơ – An Giang – Cà Mau – Kiên Giang), Bến Tre sẽ đóng vai trò như là một vùng nguyên liệu nông nghiệp quan trọng, đồng thời là cánh tay nối dài ra biển Đông và cũng là địa bàn nhận chuyển dịch đầu tư, công nghệ và tái phân bố đô thị từ vùng kinh tế năng động nhất nước này.

Cơ hội là vậy, nhưng Bến Tre đang đứng trước nhiều thách thức có thể nói là gay gắt. Đó là tốc độ tăng trưởng hiện thấp hơn mức tăng bình quân của vùng đồng bằng sông Cửu Long, nếu không được đầu tư phát triển mạnh và nhanh, tỉnh sẽ dễ dàng tụt hậu ngày càng sâu so với vùng và cả nước. Chính vì lẽ đó, khi Việt Nam hội nhập toàn diện với AFTA và WTO, Bến Tre sẽ chịu nhiều áp lực cạnh tranh ngay trên thị trường nội địa của tỉnh. Nguồn nhân lực cũng là một thách thức, tuy dồi dào về số lượng, nhưng trình độ chuyên môn kỹ thuật còn thấp, kể cả lao động được truyền nghề, chưa được đào tạo theo kịp nhu cầu của các ngành công thương và dịch vụ. Mặt khác, trong quá trình phát triển chung, do vị trí Bến Tre quá gần vùng trọng điểm kinh tế phía Nam, khả năng nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ bị dịch chuyển ra khỏi tỉnh. Một thách thức quan trọng nữa là trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đặc biệt là với tốc độ phát triển >10%, thì sẽ có mấy vấn đề phát sinh cần khắc phục: đó là tăng trưởng kinh tế chủ yếu dựa vào nhiều tài nguyên đất đai, tài nguyên tự nhiên. Tăng trưởng kinh tế dựa vào tăng vốn đầu tư để khai thác các sản phẩm tươi sống, hàm lượng công nghệ thấp, giá trị thấp, dẫn đến kém ổn định về thị trường và rất dễ vướng vào rào cản kỹ thuật. Phát triển công nghiệp sử dụng công nghệ và trang thiết bị lạc hậu, khiến gia tăng phế thải và tác động xấu về môi trường. Phát triển công thương nghiệp và đô thị hoá nhanh có khả năng dẫn đến khoảng cách thu nhập phi nông nghiệp/nông nghiệp và đô thị/nông thôn ngày càng lớn.

Con người Bến Tre cần cù, chịu khó, năng động và sáng tạo trong lao động, nhân hậu và dịu dàng trong ứng xử như “tóc dài bay trong gió”, nhưng trong đấu tranh cách mạng thì “mạnh mẽ như nước lũ tràn về”. Với những đức tính đó, cùng với truyền thống Đồng Khởi năm xưa được phát huy tối đa trong điền kiện mới, thì Bến Tre sẽ vượt qua mọi khó khăn và thách thức để vươn lên.

Nguồn www.bentre.gov.vn